Afslanking ambtenarij kan 10 miljard opbrengen

In onze buurlanden wordt volop gediscussieerd over een vermindering van het aantal ambtenaren. Dringt zich ook bij ons op? De cijfers zeggen van ja. In Europa werkt ongeveer 12% van de bevolking in de administratie. In België is dat 18%. Als we de overheid sensu lato nemen komen we aan 30% in Vlaanderen en 40% in Wallonië.

Het VBO pleit al langer dan vandaag voor minder ambtenaren. Een afslanking die volgens de werkgeversorganisatie op een relatief pijnloze manier kan gebeuren: de massa die weldra op pensioen gaat, moet gewoon niet worden vervangen. Uit cijfers van de Oeso blijkt dat het percentage 50-plussers dat voor de overheid werkt, in België bij de hoogste ligt. 20% van de actieve bevolking is ouder dan 50 maar de 50-plussers maken wel meer dan 40% van het personeelsbestand in de federale administratie uit. En Rudy Aernoudt, zelf Vlaams topambtenaar, vindt dat we het met 25.000 ambtenaren minder kunnen doen. Wat een besparing van 10 miljard euro zou opleveren. Aernoudt baseert zich daarvoor op een studie van de Europese Centrale Bank over de efficiëntie van de overheid. Die zou veel beter kunnen. Academici plaatsen wel vraagtekens bij die studies. Eerder dan de werking van overheid te meten, zou het vooral gaan om een meting van de perceptie: wat denken burgers - en vooral bedrijfsleiders - over de werking van de overheid.

Niettemin is iedereen het erover eens dat onze overheid beter kan. Wat echter niet wil zeggen dat een afslanking van het ambtenarenapparaat daarvoor dé oplossing is. Johan Albrecht, medewerker bij de denktank Itinera Institute waarschuwt: "De hypothese die ervan uitgaat dat de overheid met minder middelen zich gaat focussen op zijn kerntaken klopt niet. Minder ambtenaren wil nog niet zeggen dat de overheid zich gaat herorganiseren op de meest efficiënte manier." Zo moet de vraag worden gesteld wat de overheid wel of niet moet doen. Die discussie is nog niet gevoerd.

Het uitbesteden van bepaalde zaken, zoals bewaking, schoonmaak, catering of consultancy, is al een stap in de goede richting. Dat wordt bevestigd door verscheidene studies. Ook het afschaffen van de vaste benoeming kan soelaas brengen. Dat is de mening van de Oeso in een recent rapport over de werking van de Belgische overheid. Bob Van Hooland, voormalig professor overheidsmanagement aan de UGent, waarschuwt: "Ook het management moet volgen. En dat laat ook lang op zich wachten."

(A.M.)