Paul Blondeel: rechter voor de underdogs

Paul Blondeel: rechter voor de underdogs

Paul Blondeel, voorzitter van de 18de kamer van het Brusselse Hof van Beroep, schreef geschiedenis met zijn arrest in beroep in het kortgeding inzake Fortis. Dat schort de verkoop op van de hoofdactitiviteiten van Fortis aan BNP-Paribas, Fortis Bank Nederland en de Nederlandse staat.

"Blondeel wordt door de praktijkjuristen en magistraten gerespecteerd als jurist", zegt professor Aloïs van Oevelen, hoofdredacteur van het Rechtskundig Weekblad. "Zijn arresten komen zeer regelmatig bij ons aan bod." Blondeel, een perfect tweetalige vijftiger uit het Leuvens, zit een erg belangrijke kamer voor. Sinds kort behandelt die het gros van het mededingingsrecht en de intellectuele eigendomsrechten.

Naast Blondeel, gewezen lid van de Raad voor de Mededinging, zetelen de raadsheren Mireille Salmon en Christine Schurmans. De eerste is de vrij anonieme voorzitter van de Privacycommissie. Schurmans staat bij een breder publiek bekend als een zeer assertieve dame, die als voorzitter van de Raad ooit in staking ging omdat ze vond dat die onderbemand en onderbetaald was.
"Het geeft soms vonken tussen Blondeel en Schurmans", weet een insider. "Maar beide kennen de rechtsmateries door en door, waardoor deze kamer een groot gezag heeft." Dat gezag kreeg een deuk na de niet-ondertekening van het arrest door de zieke Schurmans, wel door haar griffier (juridisch perfect mogelijk), en het uitlekken van meningsverschillen op de kamer.

Beide magistraten waren overigens ooit kandidaat-voorzitter van hun rechtbank, in de periode dat de politiek zich hierover moest buigen (en niet de Hoge Raad voor de Justitie). Blondeel had echter op het verkeerde moment een katholiek etiket. Ook een benoeming tot Cassatierechter ging in 1999 aan hem voorbij, na intern verzet. "Dat creëerde wat frustratie en de vaste wil om in zijn arresten zijn juridische finesse tentoon te spreiden", aldus een advocaat. "In zijn gedrevenheid om een zaak te voltooien, laat hij wel eens een steek vallen. Waarom moest het arrest Fortis per se op een vrijdagavond gebeuren, zonder publiek en nadat enkele partijen het debat wilden heropenen? Kon het Hof niet een paar dagen wachten op Schurmans' herstel? Er ontstond een sfeer dat gescoord moest worden. Dat schaadt de neutraliteit van een rechtbank."

Het Hof gaat - in tegenstelling tot de rechter in eerste aanleg - rigide uit van de rechtsregels, zonder veel oog voor de praktische gevolgen. Dat is eigen aan rechters in beroep, stelt Jean-Christophe Troussel van Bird & Bird. "Een rechter in eerste aanleg gaat soms met het nodige pragmatisme tewerk in functie van een oplossing", weet hij. "Logisch dat voorzitter Blondeel een jurist pur sang is, want de volgende stap is Cassatie, en daar geldt bij uitstek het juridische argumentarium", aldus erestafhouder Carl Bevernage (Loyens & Loeff Advocaten)

Herman Hellenbosch, gewezen voorzitter bij de Rechtbank van Koophandel te Antwerpen, erkent: "Paul Blondeel is niet de man die eerst een feitelijke beslissing neemt om daar achteraf een al te creatieve juridische onderbouw aan te geven. Daarvoor is hij teveel een rechtlijnige no nonsens-man."
Toch laat Blondeel geen het recht geschieden vanuit een Ivoren Toren. "Tijdens vergaderingen blijkt een goede kennis heeft van de economische realiteit", aldus een collega. "Hij is een trouwe kijker van Kanaal Z en loopt regelmatig met Trends op zak. Het staat met beide voeten in de praktijk."

Dat blijkt ook uit het feit dat Blondeel in heel wat andere fora actief is en was. Accountant Walter Iemants, die met Blondeel zetelt in de beroepscommissie van het Instituut van de Accountants en de Belastingconsulenten, bestempelt hem als "een uitstekende, minzame jurist die onze beroepsgroep tot in de toppen van zijn vingers begrijpt".

Blondeel was tot voor twee jaar voorzitter van het "bemiddelingscollege banken - kredieten - beleggingen", dat een niet-bindend advies geeft inzake klachten van de bancaire klanten. "Hij ziet door ingewikkelde gegevens de essentie van de relatie van de klant met zijn bank", zegt Marjorie Dedryvere, die er actief was voor de consumentenbelangen. "Bovendien is hij luisterbereid. De eminente magistraat liet ook kleine juristen als mezelf aan het woord."

"Luisteren is een ding, maar je gelijk geven iets anders", lacht een collega. "Blondeel blijft je met argumenten bestoken tot het echt geen zin meer heeft. In zijn adviezen had hij overigens de neiging het op te nemen voor de underdog, de klant van de bank."

Hellenbosch, die met Blondeel heeft gezeteld in de beroepscommissie van het Instituut voor Bedrijfsrevisoren, erkent: "Hij gaat voor niemand opzij. Grote revisorenkantoren hebben veel macht, maar daar liet Blondeel als voorzitter zijn hoofd niet naar hangen. Meer nog: hij had eerder meedogen voor de kleine revisor. Grote bedrijven moesten veel beter weten wanneer ze in de fout gaan, redeneerde hij."

Carl Bevernage (Loyens & Loeff) vindt het merkwaardig dat het Hof aan de cliënten van Mischaël Modrikamen een voorschot van 125.000 euro vraagt om de experten te betalen. "Nu moet deze confrater aan zijn cliënten een behoorlijk bedrag vragen, en dat is meteen een bewijs van hun engagement", stelt hij. "Tot nog toe was er wat wazigheid over de klanten die Modrikamen vertegenwoordigde. Het Hof dwingt hen de kelk tot op de bodem leeg te drinken. Modrikamen kon tot vandaag vrij makkelijk de tegenstrevers uitdagen, maar nu moet hij beslissen of het sop wel echt de kool waard is. Die principiële houding typeert de voorzitter van het Hof."

Hans Brockmans